راز بزرگ بودن گوش های فیل چیست؟
آتی جو: ما انسان ها با دفع گرما بوسیله سطح پوست اعضاء بلند و باریک بدنمان، مثل دست ها و پاها، خودرا خنک می نماییم. ولی فیل ها با بدن های حجیم و پاهای ضخیم، سطح پوست نسبتاً کمی برای دفع تمام آن گرمای انباشته شده دارند.
غزال زیاری: یکی از شخصیت های فراموش نشدنی کارتون های والت دیزنی، "دامبو" است. فیل کوچکی که از یک ساختمان درحال سوختن بیرون می پرد، گوش های بزرگش را باز کرده و پرواز می کند.
گرچه فیل های حقیقی نمی توانند پرواز کنند، اما مثل دامبو گوش های واقعا بزرگی دارند؛ مثلا گوش فیل آفریقایی بزرگ ترین گوش در بین تمام حیوانات است و تا ۲ متر طول و ۱.۵ متر عرض دارد و ۲۰ درصد از کل سطح بدن آنها را تشکیل می دهد؛ اما تا حالا این سؤال برایتان مطرح شده که چرا گوش فیل ها این قدر بزرگ است؟
طبیعتاً این مورد هیچ ربطی به پرواز ندارد. اگر بخواهیم مختصر و مفید به این سوال پاسخ بدهیم، این است که گوش های فیل نقشی حیاتی در خنک شدن و برقراری ارتباط آنها ایفا می کنند.
چرا خنک ماندن برای فیل ها این قدر سخت است؟
یل ها بزرگ ترین حیوانات خشکی زای جهان هستند و وزن آنها به حدود ۵۴۰۰ کیلوگرم می رسد؛ یعنی سنگین تر از وزن یک آمبولانس. جثه بزرگ فیل ها، مزایای گوناگونی برایشان دارد، از دور ماندن از دست شکارچیان گرفته تا دسترسی به پوشش گیاهی بلند؛ اما همین جثه بزرگ، کار خنک ماندن را برایشان سخت تر می کند. چونکه بدن فیل ها حتی وقتی ساکن ایستاده اند هم مقدار زیادی گرمای داخلی تولید می کند.
زیستگاه آنها شرایط را برایشان سخت تر هم می کند. چونکه به طور معمول فیل ها در اقلیم های گرم زندگی می کنند و در چنین زیستگاه هایی خطر گرمای بیش ازحد، بسیار بالاست.
ما انسان ها با دفع گرما بوسیله سطح پوست اعضای بلند و باریک بدنمان، مثل دست ها و پاها، خویش را خنک می نماییم. ولی فیل ها با بدن های حجیم و پاهای ضخیم، سطح پوست نسبتاً کمی برای دفع تمام آن گرمای انباشته شده دارند.
به علاوه فیل ها بر خلاف انسان ها، عرق نمی کنند. آنها چند غده عرق دارند که بیشتر بین انگشتان پاهایشان قرار گرفته و مقادیر کمی رطوبت آزاد می کند و این کار، فقط کمی خنکشان می کند. درعین حال آنها نمی توانند مثل سگ ها له له بزنند. به همین خاطر هم بدنشان برای شیوه های دیگری در جهت خنک ماندن تکامل یافته است.
گوش هایی در حکم بادبزن
نجلا استوگر هوروات، استاد علوم صیانت از باغ وحش دانشگاه وین دراین باره توضیح داد: «گوش های فیل برای دفع گرما به روشی استثنایی کارآمد هستند.» در سطح وسیع گوش های فیل هزاران رگ خونی بسیار ریز جریان دارند.
وقتی فیل خون را به گوش هایش پمپاژ می کند، خون در امتداد آن هزاران رگ حرکت کرده و با دمای بیرون خنک می شود. در ادامه این خون باردیگر در بدن فیل به گردش در می آید و به حیوان کمک می نماید دمای بدنش را به دمای طبیعی بدن بازگرداند.
از سوی دیگر تکان دادن گوش ها به فیل در جهت دفع گرما کمک می نماید. وقتی فیل ها گوش های خویش را تکان می دهند، جریان هوا را روی رگ های خونی افزایش داده و خون را بیشتر خنک می کنند.
محققان با استفاده از یک مدل کامپیوتری نشان داده اند که فیل ها بیشتر حرارت بدنشان را بوسیله گوش هایشان از دست می دهند. استوگر هوروات دراین باره توضیح داد: «گوش های فیل به عنوان رادیاتورهای قابل تنظیم عمل می کنند. فیل ها بسته به دما، فعالیت یا زمان روز، کم و بالاتر از آنها استفاده می نمایند.»
نکته جالب توجه اینجاست که این استراتژی خنک کننده حتی بر تکامل فیل ها هم تاثیر گذار بوده. فیل آفریقایی ازآنجایی که در معرض مناظر باز و گرم تری است، بزرگ ترین گوش ها را در بین تمام گونه ها دارد و گوش های فیل های آسیایی که در جنگل های سایه دار زندگی می کنند، نسبتاً کوچک تر است.
اما با گرم شدن زمین به علت تغییرات اقلیمی، فیل ها و گوش های بزرگشان ممکنست با چالش های جدیدی روبرو شوند. جورج ویتمایر، استاد بیولوژی ماهی، حیات وحش و حفاظت در دانشگاه ایالتی کلرادو دراین باره اظهار داشت: «گوش های فیل ها مکانیسم سازگاری واقعا مهمی هستند؛ اما با گرم شدن زمین، فیل ها هم با شرایط جدید و متفاوتی روبرو خواهند شد.»
ارتباط گیری با گوش ها
یل ها درعین حال از گوش هایشان برای صحبت با یکدیگر استفاده می نمایند. مایکل آ. پاردو، دانشمند ارشد سازمان غیرانتفاعی Elephant Voices دراین باره اظهار داشت: «فیل ها گوش هایشان را در وضعیت های مختلفی نگه می دارند تا وضعیت عاطفی یا قصد رفتاری شان را اعلام کنند.» آنها به طور معمول هنگام مواجهه با تهدید، گوش هایشان را با زاویه ۹۰ درجه نسبت به بدنشان باز می کنند تا حتی بزرگ تر به نظر برسند. این کار به طور معمول به عنوان هشداری برای دیگران است تا عقب نشینی کنند.
از سوی دیگر و در موقعیت های اجتماعی، حرکت گوش فیل می تواند نشان دهنده شادی، آشفتگی، تسلط و هماهنگی رفتار گروهی باشد. پاردو در این رابطه اظهار داشت: «وقتی فیل ها به شدت ازنظر عاطفی برانگیخته می شوند، مثلا هنگام احوالپرسی با اعضای خانواده بعد از یک دوره جدایی، اغلب گوش هایشان را به سرعت تکان می دهند. این تکنیک آنها برای گفتن این جمله است که: "هی، دلم برایت تنگ شده بود! کجا بودی؟"»
فیل ها شنوندگانی فوق العاده
وش های فیل درعین حال به آنها کمک می نماید تا طیف وسیعی از صداها، خصوصاً در محدوده فرکانس پایین را بشنوند. گرچه فیل ها صداهای زیادی تولید می کنند که انسان ها قادر به شنیدنشان هستند، اما بیشتر ارتباطات آنها در فرکانس هایی است که آن قدر پایین هستند که ما نمی توانیم بشنویم.
این صداهای با فرکانس پایین دارای طول موج های بلندی هستند که درختان و پوشش گیاهی کمتر در آنها تداخل ایجاد می کنند. همین مساله سبب می شود تا صداها در جنگل های انبوه یا ساواناهای وسیع خیلی دورتر حرکت کرده و فیل ها را به شنوندگانی تاثیر گذار تبدیل میکند. تعدادی از فیل ها حتی می توانند صداها را از فاصله بالاتر از ۱۰ کیلومتری بشنوند.
گوش های فیل ها درعین حال به آنها کمک می نماید تا محل دقیق منبع صدا را با دقت بیشتری پیدا کنند. ویتمایر در اینباره توضیح داد: «گوش های بزرگ فیل به هدایت امواج صوتی به پرده گوششان کمک می نماید. وقتی آنها درحال گوش دادن هستند، می ایستند و گوش هایشان باز است. این کار به آنها کمک می نماید تا تهدیدها را شناسایی کرده و شانس بقای خویش را بالا ببرند.»
گرچه گوش های بزرگ فیل ها مثل دامبو، قدرت پرواز به آنها نمی دهند، اما به آنها کمک می کنند تا در فواصل زیاد با هم ارتباط برقرار کنند، در گرمای ساوانا خنک شوند، از خود دفاع کنند و حتی نشان دهند که چقدر دلتنگ یکدیگر شده اند.
منبع: popsci
منبع: آتی جو
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب